Piła: Ogólnopolski Kongres „Dekada Wyklętych”
W dniach 3-5 września 2023 r. w Warszawie i Pile odbywał się Ogólnopolski Kongres „Dekada Wyklętych”, który zgromadził przedstawicieli instytucji, naukowców, regionalistów, społeczników, artystów, dziennikarzy i zainteresowanych przywracaniem pamięci o narodowych Bohaterach Podziemia Antykomunistycznego.
W niedzielę 3 września 2023 r. w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL odsłonięte zostało kolejne „Serce dla Inki”, z ziemią z grobu sanitariuszki 5 Wileńskiej Brygady AK. Data jest nieprzypadkowa: w tym dniu przypadła 95. rocznica urodzin Siedzikówny, która w ostatnich latach stała się jedną z ikon pokolenia walczącego z sowietyzacją Polski.
Potem na kolejne dwa dni Kongres przeniósł się do Piły. Miejsce nie zostało wybrane przypadkowo. To tutaj właśnie w 2016 r. poświęcone zostało i odsłonięte pierwsze „Serce dla Inki”. W programie Kongresu „Dekada Wyklętych” przewidziane zostały wykłady, debaty i panele dyskusyjne z udziałem naukowców, regionalistów, społeczników, artystów, kibiców zaangażowanych w upamiętnianie niepodległościowego podziemia po 1945 r.
Na otwarciu wydarzenia prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Karol Nawrocki zaznaczył m.in: – Długo żołnierze podziemia antykomunistycznego czekali na prawdę, która popłynie z serc i umysłów wolnych ludzi. Długo też po roku 1989 czekali na to, aby znaleźli się odważni ludzie, którzy powiedzą prawdę zgodną z historią i prawdę, którą wszyscy Państwo nieśliście przez lata 90. i przez lata dwutysięczne do szerszego grona odbiorców. Byli w latach 90. tacy, którzy podejmowali się tego zadania, odważni historycy, odważni działacze społeczni, ale ta wiedza aż do powstania Instytutu Pamięci Narodowej nie została nigdy zinstytucjonalizowana. Powstanie IPN dało wszystkim historykom i społecznikom ten tlen potrzebny do walki o historyczną prawdę. I dalej zauważył: – Po tej dekadzie możemy powiedzieć, że jesteśmy wszyscy w innym miejscu i w innym czasie w opowieści o żołnierzach podziemia antykomunistycznego. Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN na czele z prof. Krzysztofem Szwagrzykiem odnajduje, identyfikuje i przygotowuje miejsca spoczynku dla naszych Bohaterów. Wielu historyków podejmuje badania naukowe, ale nic nie udałoby się bez Państwa, bez organizacji społecznych, bez fundacji, bez takich wydarzeń jak to dzisiejsze.
To prawda. W Pile spotkali się ludzie, którzy włożyli w dzieło upamiętnienia niepodległościowego podziemia swoje serce, pasję, swój czas. Reprezentowali przeróżne środowiska, przybyli z niemal każdej części Polski i z Wileńszczyzny. Aby dać świadectwo, podzielić się swoim doświadczeniem i zachęcić się nawzajem do dalszego działania.
Podczas Kongresu minister Jan Józef Kasprzyk, szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, uhonorował księdza dr. Jarosława Wąsowicza z Salezjańskiej Inspektorii Pilskiej, niestrudzonego organizatora upamiętnień Żołnierzy Niezłomnych – Wyklętych medalem „Pro Bono Poloniae”. Prezes IPN dr Karol Nawrocki także wręczył zasłużonemu kapelanowi specjalne odznaczenie. W uznaniu dotychczasowych osiągnięć ks. dr Jarosław Wąsowicz otrzymał złoty medal Reipublicae Memoriae Meritum, którym Instytut Pamięci Narodowej honoruje tych, którzy działają na rzecz trwałego upamiętniania wydarzeń i postaci z historii Narodu Polskiego w latach 1917-1990 oraz wspierają IPN w działalności edukacyjnej, naukowej i wydawniczej.
– To odznaczenie dla wyjątkowych osób, które rozumieją, że jedynym pewnym i gwarantowanym faktem i wydarzeniem w naszej teraźniejszości jest nasza przeszłość, bo przyszłości przecież nie znamy, a my indywidualnie i państwowo jesteśmy wynikiem tego, czego już doświadczyliśmy. Nasze doświadczenia, nasze życie, nasze myśli, nasze postawy są tym, co tworzy nas w XXI wieku i w zakresie indywidulanym i w zakresie państwowym. Taką osobą z całą pewnością jest ks. dr Jarosław Wąsowicz, który jest przede wszystkim człowiekiem pana Boga na ziemi, jest księdzem katolickim, ale jest też wyjątkowym działaczem społecznym, świetnym naukowcem, autorem wielu publikacji, a dla mnie kandydatem do Pokojowej Nagrody Nobla za pielgrzymkę kibiców na Jasnej Górze, gdzie na co dzień zwaśnione grupy kibiców, łączy z dobrego serca i wierności Polsce – dodał prezes wręczając odznaczenie.
Minister Kasprzyk uhonorował także zasłużonych w upowszechnianiu wiedzy o Żołnierzach Niezłomnych – Wyklętych medalami „Pro Patria”. Odznaczenie przyznano: ks. Kazimierzowi Chudzickiemu SDB, Markowi Fijałkowskiemu, Damianowi Jagle, Edwinowi Klessie, Przemysławowi Leńcowi, Pawłowi Piekarczykowi, Januszowi Rybińskiemu, Maciejowi Strychaczowi, Piotrowi Tomaszowi, Beacie Wolskiej i Michałowi Zimnemu.
Prezes IPN zaznaczył, że aby pamięć o żołnierzach wyklętych była powszechna potrzeba jeszcze wiele lat pracy: – Wychodzą kolejne publikacje, wciąż trwa proces poszukiwania identyfikacji pochówków ofiar zbrodni komunistycznych oraz niemieckich. Przez pięć dekad komunistycznego kłamstwa i niemal dwie dekady Rzeczpospolitej nie podejmowano tematu polityki pamięci. Wypływał on tylko dzięki ludziom dobrego serca i teraz w ciągu dziesięciolecia chcemy nadgonić pewne działania w odniesieniu do Żołnierzy Niezłomnych.
Jak podkreślił minister Jan Józef Kasprzyk ogromną rolę w tych działaniach miała i ma nie tylko inicjatywa prezydenta Lecha Kaczyńskiego czy prace historyków IPN, ale także działania lokalnych społeczników. I dlatego właśnie dziś w Pile uhonorowani zostali medalami „Pro Patria”:
– Gdyby nie działania społeczników i tych, którzy w latach 90. i na początku XXI wieku starali się dbać i przywracać pamięć o Żołnierzach Niezłomnych, to ta pamięć albo przestałaby istnieć, albo byłaby przekłamana, tak jak wiele środowisk czyniło i robi to nadal. To Państwo upomnieliście się skutecznie, aby dobro nazwać dobrem, a zło złem. Bo w powojennym sporze o Polskę rację mieli Ci, którzy opowiedzieli się po stronie wolnej, niepodległej od sowietów Polski. Rację mieli Żołnierze Niezłomni. Pozostali racji nie mieli, bo służyli złu – mówił do zgromadzonych podczas Kongresu Jan Józef Kasprzyk.
Dwudniowy Kongres zorganizowało Stowarzyszenie Pilskich Patriotów wraz z Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie i Instytutem Pamięci Narodowej Oddział w Poznaniu.
ks. Jarosław Wąsowicz SDB/kombatanci.gov.pl/ipn.gov.pl
fot. ipn.gov.pl
